Βιογραφία
Ο Λάζαρος Σώχος γεννήθηκε στα Ιστέρνια, σημερινά Υστέρνια, της Τήνου, με τις διαθέσιμες πηγές να παραδίδουν ως έτος γέννησης είτε το 1857 είτε το 1862. Προερχόμενος από ένα νησί με ισχυρή παράδοση στη μαρμαροτεχνία και στη γλυπτική, ανήκει στη γενιά των Ελλήνων καλλιτεχνών που συνέβαλαν αποφασιστικά στη διαμόρφωση της νεοελληνικής γλυπτικής στα τέλη του 19ου αιώνα. Η πορεία του συνδέεται ουσιαστικά με την ελληνική διασπορά, καθώς διαμορφώθηκε καλλιτεχνικά και επαγγελματικά ανάμεσα στην Κωνσταντινούπολη, την Αθήνα και το Παρίσι, εντάσσοντας τη νεοελληνική γλυπτική σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Η πρώιμη καλλιτεχνική του εκπαίδευση άρχισε στην Κωνσταντινούπολη, στη σχολή σχεδίου του Γάλλου Guillement. Στη συνέχεια, με την υποστήριξη της οικογένειας Ζαρίφη, φοίτησε στο Σχολείο των Τεχνών στην Αθήνα, όπου σπούδασε γλυπτική κοντά στον Λεωνίδα Δρόση και ζωγραφική κοντά στον Νικηφόρο Λύτρα. Η μαθητεία του σε δύο από τις κεντρικές μορφές της αθηναϊκής καλλιτεχνικής εκπαίδευσης του 19ου αιώνα υπήρξε καθοριστική για τη συγκρότηση του εικαστικού του ιδιώματος, το οποίο κινήθηκε ανάμεσα στην ακαδημαϊκή πειθαρχία, τον κλασικισμό και την αναζήτηση μιας εθνικά νοηματοδοτημένης πλαστικής γλώσσας.
Το 1881, με οικονομική υποστήριξη της Θηρεσίας Ζαρίφη, ο Σώχος εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, όπου γράφτηκε στην École des Beaux-Arts και εργάστηκε κοντά στον γλύπτη Antonin Mercié. Η γαλλική πρωτεύουσα, κέντρο της ευρωπαϊκής ακαδημαϊκής γλυπτικής αλλά και πεδίο νέων πλαστικών αναζητήσεων, του προσέφερε άμεση επαφή με ένα διεθνές καλλιτεχνικό περιβάλλον. Η παρουσία του στο Παρίσι δεν τον απομάκρυνε από τις ελληνικές του αναφορές· αντίθετα, το έργο του διαμόρφωσε μια ιδιότυπη ισορροπία ανάμεσα στην αρχαιοπρεπή μνήμη, την ακαδημαϊκή μορφοπλασία και έναν μετρημένο ρεαλισμό. Το 1897 συμμετείχε ως εθελοντής στον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο, γεγονός που εντάσσεται στο ευρύτερο ιδεολογικό και πατριωτικό πλαίσιο της καλλιτεχνικής και προσωπικής του πορείας.
Η γλυπτική του Σώχου χαρακτηρίζεται από την κυριαρχία της ανθρώπινης μορφής, τη μνημειακότητα, την καθαρή πλαστική άρθρωση και την έμφαση στην ηρωοποιημένη απεικόνιση. Στο έργο του περιλαμβάνονται προτομές, δημόσια μνημεία, ανάγλυφα και μετάλλια, με θεματικές που συνδέονται συχνά με την ελληνική ιστορία, την πνευματική ζωή και τη συλλογική μνήμη. Έργα όπως ο «Δημήτριος Βικέλας» και ο «Κορμός νέου», καθώς και οι προτομές ιστορικών και πνευματικών μορφών, δείχνουν την ικανότητά του να χειρίζεται διαφορετικές κλίμακες και μορφολογικές απαιτήσεις, από την ψυχογραφική προτομή έως τη σωματική μελέτη και το μνημειακό δημόσιο γλυπτό. Η μορφή, στο έργο του, δεν λειτουργεί απλώς ως αναπαράσταση, αλλά ως φορέας ηθικής, ιστορικής και παιδευτικής σημασίας.
Κεντρική θέση στην καλλιτεχνική του παραγωγή κατέχει ο έφιππος ανδριάντας του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, ένα από τα σημαντικότερα δημόσια μνημεία της νεοελληνικής γλυπτικής. Ο Σώχος κέρδισε τον σχετικό διαγωνισμό του Δήμου Ναυπλίου το 1891 και εργάστηκε στο πρόπλασμα στο εργαστήριο του Mercié την περίοδο 1891–1895. Το έργο παρουσιάστηκε στην «Παγκόσμια Έκθεση του Παρισιού» το 1900, όπου τιμήθηκε με χρυσό μετάλλιο, ενώ βραβεύτηκε και από την Ακαδημία της Ρώμης. Το πρώτο αντίτυπο τοποθετήθηκε στο Ναύπλιο το 1901 και δεύτερο αντίτυπο στήθηκε στην Αθήνα το 1904. Ο ανδριάντας θεωρείται ο πρώτος έφιππος ανδριάντας της νεοελληνικής γλυπτικής και αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα σύνθεσης του ιδεώδους με το ρεαλιστικό: ο ήρωας αποδίδεται ως εθνικό σύμβολο, ενώ η στάση του σώματος, η χειρονομία, η ένταση του ίππου και η λεπτομερής απόδοση της ενδυμασίας συγκροτούν μια εικόνα ιστορικής μνήμης και δημόσιας παιδείας.
Ο Σώχος παρουσίασε έργα του στα «Ολύμπια» του 1888, στην «Παγκόσμια Έκθεση του Παρισιού» το 1900, στις εκθέσεις της «Ελληνικής Καλλιτεχνικής Εταιρείας» από το 1907 έως το 1910 και στη «Διεθνή Έκθεση της Ρώμης» το 1911. Το 1908 διορίστηκε καθηγητής στην έδρα γλυπτικής του Σχολείου των Τεχνών, επιβεβαιώνοντας τη θεσμική αναγνώριση της συμβολής του. Παράλληλα, συνεργάστηκε με την Αρχαιολογική Υπηρεσία και συμμετείχε σε εργασίες αποκατάστασης σημαντικών αρχαίων μνημείων, όπως ο «Λέων της Χαιρώνειας» και τα γλυπτά της Ολυμπίας. Υπήρξε επίσης ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Καλλιτεχνικής Εταιρείας και μέλος καλλιτεχνικών επιτροπών.
Η σημασία του Λάζαρου Σώχου έγκειται στη θέση του ως ενδιάμεσου κρίκου ανάμεσα στη νεοκλασική παράδοση του 19ου αιώνα και στη σταδιακή στροφή της νεοελληνικής γλυπτικής προς τον ρεαλισμό και τη δημόσια μνημειακή έκφραση. Το έργο του αποτυπώνει τις αξίες μιας εποχής που αναζητούσε εικαστικές μορφές για να εκφράσει την ιστορική συνέχεια, την εθνική μνήμη και την παιδευτική λειτουργία της τέχνης. Μέσα από τη διαδρομή του από την Τήνο στην Κωνσταντινούπολη, την Αθήνα και το Παρίσι, ο Σώχος εντάσσεται σε ένα ευρύτερο δίκτυο ελληνικών και ευρωπαϊκών καλλιτεχνικών σχέσεων. Πέθανε στην Αθήνα το 1911.
Η βιογραφία δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης.